Porady

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) to związki, które występowały w środowisku naturalnym od zawsze, jednak działalność człowieka doprowadziła do znacznego wzrostu ich stężenia. Do naszych organizmów trafiają wraz ze wdychanym tlenem oraz drogą pokarmową. W powietrzu nośnikiem tych rakotwórczych związków są pyły zawieszone, co determinuje sposób ich eliminacji.

Z naszego artykułu dowiesz się:

1. Czym są WWA (węglowodory aromatyczne)?

2. Przykłady węglowodorów aromatycznych

3. Źródła WWA

4. Węglowodory aromatyczne w powietrzu czyli WWA a smog

5. Węglowodory aromatyczne w żywności

6. WWA – normy w żywności

7. Szkodliwość węglowodorów aromatycznych (WWA)

8. Czy oczyszczacz powietrza usuwa WWA?

Czym są WWA?

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, nazywane także policyklicznymi węglowodorami aromatycznymi (w skrócie WWA lub PAH od angielskiej nazwy polycyclic aromatic hydrocarbons) to grupa, która obejmuje obecnie około 100, a według innych źródeł 200 węglowodorów, zawierających dwa lub więcej skondensowanych pierścieni aromatycznych bez podstawnika czy heteroatomu.

W czystej postaci są to substancje stałe o właściwościach hydrofobowych i litofilnych, charakteryzujące się wysoką temperaturą topnienia i długim okres półtrwania w środowisku.

W zależności od liczby pierścieni aromatycznych WWA dzieli się na:

• ciężkie – zawierające pięć i więcej pierścieni,
• lekkie – złożone z nie więcej niż czterech pierścieni.

Te pierwsze są bardziej toksyczne od drugich, co nie oznacza jednak, iż lekkie WWA nie stanowią dla człowieka zagrożenia. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż według licznych badań wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne nigdy nie występują w środowisku pojedynczo, co oznacza, iż wysokie stężenie jednego związku z tej grupy jest równoznaczne z wysokim poziomem innych.

Budowa i właściwości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, a konkretnie obecność łańcucha aromatycznego, słaba rozpuszczalność w wodzie i niska prężność pary sprawiają, że związki te występują w środowisku głównie na powierzchni stałych cząstek.

Przykłady węglowodorów aromatycznych

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne to dość duża grupa, ale w środowisku najbardziej rozpowszechnionych jest 17 z nich:

• Acenaften (C12H10),
• Acenaftylen (C12H8),
• Fluoren (C13H10),
• Antracen (C14H10),
• Fenantren (C14H10),
• Fluoranten (C16H10),
• Piren (C16H10),
• Chryzen (C18H12),
• Benzo(a)antracen (C18H12),
• Benzo(a)piren (C20H12),
• Benzo(b)fluoranten (C20H12),
• Benzo(e)piren (C20H12),
• Benzo(k)fluoranten (C20H12),
• Benzo(j)fluoranten (C20H12),
• Dibenzo(a,h)antracen (C22H14),
• Benzio(g,h,i)perylen (C22H12),
• Indeno(1,2,3-cd)piren (C22H12).

Najlepiej przebadanym wielopierścieniowym węglowodorem aromatycznym jest benzopiren, który z racji swojej szkodliwości i rozpowszechniania stał się wyznacznikiem całej grupy PAH. Międzynarodowa agencja badań nad rakiem (IARC) w 1987 roku uznała BaP za główny ludzki kancerogen.

Źródła WWA

Źródła WWA możemy podzielić na naturalne oraz związane z działalnością człowieka. Do tej pierwszej grupy zaliczyć należy procesy hydrotermiczne, pożary lasów i wybuchy wulkanów, w wyniku których wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne były obecne w środowisku praktycznie od zawsze. Jednak dopiero działania podejmowane przez człowieka doprowadziły do znacznego wzrostu ich stężenia. WWA wytwarzają się w wyniku:

• procesów spalania paliw kopalnianych,
• produkcji energii w elektrowniach i elektrociepłowniach,
• pracy pojazdów silnikowych,
• działalności przemysłowej, zwłaszcza przemysłu ciężkiego, koksowni, rafinerii i hut,
• palenia wyrobów tytoniowych,
• obróbki termicznej żywności poprzez wędzenie, grillowanie albo smażenie,
• spalania drewna (zwłaszcza iglastego),
• spalania śmieci.

Policykliczne węglowodory aromatyczne powstają na skutek niecałkowitego spalania wszystkich węglowodorów z wyjątkiem metanu. Szacuje się, że w Polsce ponad 80% obecnych w powietrzu WWA pochodzi ze spalania paliw kopalnych, ale istotną rolę w procesie ich powstawania odgrywają także transport oraz przemysł energetyczny i produkcyjny.

Zobacz ranking oczyszczaczy

Węglowodory aromatyczne w powietrzu czyli WWA a smog

Dopuszczalny poziom benzo(a)pirenu w powietrzu na terenie Europy wynosi do 1 ng/m³. W Polsce poziom ten często jest przekroczony, co potwierdza m.in. raport Europejskiej Agencji Środowiska, w którym nasz kraj wypadł na tle pozostałych państw europejskich bardzo źle.

Źródło: Europejska Agencja Środowiska

Jak wpływa to na organizm człowieka? Warto przytoczyć tutaj słowa Andrzej Guła – prezesa Krakowskiego Alarmu Smogowego – który mówi, iż mieszkaniec Krakowa w związku z wysokim stopniem zanieczyszczenia powietrza w tym mieście w ciągu roku przyjmuje dawkę benzo(a)pirenu odpowiadającą wypaleniu 2500 papierosów.

BaP nie jest oczywiście jedynym problemem, jeśli chodzi o policykliczne węglowodory aromatyczne w powietrzu, ale norma dla WWA nie została ustalona. Dla lepszego zrozumienia sytuacji warto jednak wyjaśnić, iż stężenie benzo(a)pirenu w ogólnym poziomie siedmiu związków z grupy WWA wyniosło około 21%, natomiast dibenzo(ah)antracenu (drugiego z silnie rakotwórczych WWA) 5%.

Sumę średnich rocznych stężeń siedmiu WWA (ng/m³) w 2019 r. prezentuje poniższa mapa.

Analiza danych pomiarowych pozwala dostrzec, iż stężenie WWA jest ściśle powiązane z poziomem pyłu zawieszonego. W praktyce bowiem cząsteczki pyłu są nośnikiem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych. Różnicę stanowi procentowy udział WWA w pyle zawieszonym, którego dokładna zawartość uzależniona jest od jego pochodzenia.

Główną przyczyną smogu w Polsce jest niska emisja, dlatego poziom WWA charakteryzuje sezonowa zmienność. Najwyższe stężenia odnotowywane są w sezonie grzewczym, natomiast najniższe latem. Poniższy wykres prezentuje tę zależność na przykładzie wyników zarejestrowanych przez jedną z warszawskich stacji pomiarowych.

Węglowodory aromatyczne w żywności

Do żywności wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne przedostają się kilkoma drogami. Rośliny pobierają je z gleby i wody, a także z powietrza, poprzez sorpcję zachodzącą na powierzchni liści. Zwierzęta natomiast przyjmują WWA wraz ze spożywanym pokarmem. Stopień skażenia środowiska w miejscu upraw rolnych i hodowli ma zatem istotny wpływ na zawartość WWA w wytworzonej żywności.

Dodatkowy problem stanowią niektóre metody obróbki termicznej, a konkretnie wędzenie, grillowanie oraz smażenie. W próbkach grillowanej wołowiny zawartość BaP wynosiła 6 μg/kg, natomiast w smażonych stekach wołowych 4,15 μg/kg (średnio wysmażone) do 4,86 μg/kg (mocno wysmażone).

Kolejne badania potwierdziły, że na zawartość WWA wpływa sposób i czas obróbki termicznej oraz pochodzenie żywności. W przypadku grillowania najbezpieczniejsze okazały się grille elektryczne, natomiast najgorzej wypadły tradycyjne grille węglowe. Średnie wyniki uzyskano podczas grillowania na węglu z zastosowaniem tacek aluminiowych.

Źródło: Pixbay.com

WWA – normy w żywności

Według przepisów unijnych obowiązujących od 1 września 2014 r. dopuszczalny poziom benzopirenu w wędlinach i rybach wynosi 2 mikrogramy na kilogram, natomiast łączna zawartość benzopirenu benzantracenu, benzofluorantenu i chryzenu 12 mikrogramów.

Oczywiście, domowa obróbka żywności nie podlega przepisom dotyczącym dopuszczalnej zawartości WWA, jednak warto potraktować wspomnianą normę jako wskazówkę dotyczącą zdrowego odżywania. W Polsce dzienna ilość WWA pobieranych wraz z żywnością wynosi 3078 ng, podczas gdy średnia dla krajów UE to 1729 ng.

Szkodliwość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych

Znaczna część związków zaliczanych do WWA ma udowodnione działanie rakotwórcze. Najsilniejsze właściwości karcynogenne wykazują benzo(a)piren i dibenzo(a,h)antracen.

Zależność między stężeniem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych a zapadalnością na nowotwory sprawdzono podczas akcji „Środowisko a Zdrowie”, przeprowadzonej w latach 2007-2008 r. Przez trzy miesiące wykonywane były wówczas próby powietrza pobieranego na stacjach pomiarowych zlokalizowanych w 15 miejscowościach i 8 powiatach województwa śląskiego.

Podczas badań skontrolowano poziom B(a)A, B(a)P, Db(a,h)A oraz frakcji pyłu PM10. Średnie stężęnie B(a)P znacznie przekraczało dopuszczalne stężenie tego związku w każdym z punktów pomiarowych. Dalsze analizy uzyskanych wyników wskazały na związek pomiędzy stężeniem benzo(a)pirenu oraz Db(a,h)A a PM10, jak również potwierdziły zależność między stanem powietrza a zapadalnością na nowotwory u mężczyzn.

WWA zaburzają także przebieg procesów endokrynologicznych i działają mutagennie, a u kobiet ciężarnych zwiększają ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu i zaburzeń rozwoju płodu. Badania przeprowadzone w latach 2000–2003 na grupę kobiet z Krakowa i Nowego Jorku wykazały, iż regularny kontakt z powietrzem zanieczyszczonym WWA skutkuje obniżeniem masy urodzeniowej i długości ciała oraz obwodu głowy dziecka.

Co więcej, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne wpływają na sprawność umysłową człowieka i to już od najmłodszych lat.

Badania wykonane w ramach unijnego projektu APGAR wykazały opóźnienie rozwoju funkcji poznawczych u dzieci w wieku 6–7 lat, narażonych na kontakt z powietrzem o wysokim stężeniu WWA. Nie było to nowe odkrycie, a jedynie potwierdzenie wcześniejszych ustaleń naukowców, zajmujących się tą tematyką, m.in. P. Pererę z Columbia University. Perera w swoich badaniach uwzględnił również dzieci trzy- i pięcioletnie, a uzyskane wyniki wykazały opóźniony rozwój i niższy iloraz inteligencji, spowodowany ekspozycją na zanieczyszczone powietrze.

Dodatkowo ekspozycja na WWA prowadzi do zaostrzenia już występujących chorób. Wyniki badań opublikowanych w 2020 r.  przez naukowców z Tajwanu potwierdzają, iż wdychanie WWA przyczynia się do ostrzejszego przebiegu astmy.

Czy oczyszczacz powietrza usuwa WWA?

Jak już wspomnieliśmy, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne występują w środowisku głównie w postaci cząsteczek stałych, stanowiąc składnik pyłu zawieszonego. Oznacza to, że za usuwanie WWA z powietrza odpowiedzialne są filtry HEPA, a nie filtry węglowe. Te drugiej przeznaczone są bowiem do walki z zanieczyszczeniami gazowymi, w tym LZO (do tej grupy należą m.in. formaldehyd i beznen).

W zależności od klasy technologii HEPA zastosowanej w oczyszczaczu po jednym przepływie powietrza przez system filtrujący, usuniętych zostaje od 85% do 99,99% WWA.

Oczyszczacze są skuteczne tylko wewnątrz budynków, ale nie oznacza to, że podczas pobytu na zewnątrz nie możemy chronić się przed WWA. W sklepach dostępny jest bowiem szeroki wybór masek antysmogowych.

Oczyszczacze powietrza i maski nie zapobiegają oczywiście przedostawaniu się WWA do organizmu drogą pokarmową. Aby zredukować ilość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych spożywanych wraz z pożywieniem, należałoby wybierać żywność wyprodukowaną w miejscach o bardzo dobrej jakości powietrze i niepoddaną obróbce termicznej prowadzącej do wytwarzania WWA.

---

Bibliografia:

1. A. Ciemniak, Porównanie wpływu metody grillowania na zawartość benzo[a]pirenu w mięsie kurcząt.
2. L. Kapka, F. B. Zemła, A. Kozłowska, E. Olewińska, N. Pawlas, Jakość powietrza atmosferycznego a zapadalność na nowotwory płuc w wybranych miejscowościach i powiatach województwa śląskiego.
3. M.S. Kubiak, Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs) – their occurrence in the environment and food Olszak M., Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), https://www.e-biotechnologia.pl/Artykuly/Wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-WWA/.
4. M. Rusin, E. Marchwińska-Wyrwał, Zagrożenia zdrowotne związane ze środowiskowym narażeniem na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA).
5. Zanieczyszczenie powietrza wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi na stacjach tła miejskiego w Polsce w 2019 roku, raport Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
6. J. Jędrak, Wpływ zanieczyszczenia powietrza na centralny układ nerwowy,
7. Shih-Wei Lee et all., Wpływ rocznego narażenia na wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne na częstość ostrych zaostrzeń u pacjentów z astmą, https://www.dovepress.com/impact-of-annual-exposure-to-polycyclic-aromatic-hydrocarbons-on-acute-peer-reviewed-fulltext-article-JAA

FAQ, czyli najczęstsze pytania o wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

Domowy czujnik jakości powietrza umożliwia szybki pomiar poziomu zanieczyszczeń we własnym domu. Najprostsze mierniki wskazują stężenie głównego składnika smogu, czyli pyłu PM2,5, a bardziej zaawansowane prezentują też np. poziom LZO czy innych frakcji pyłu zawieszonego. Poznaj dostępne czujniki i wybierz ten najlepiej dostosowany do własnych potrzeb.

W skrócie

• Podstawowym składnikiem smogu jest pył zawieszony PM2,5, dlatego czujnik smogu powinien mierzyć przede wszystkim jego stężenie.
• Czujniki smogu mogą mieć dodatkowo sensory pyłów zawieszonych frakcji PM1 i PM10, a także lotnych związków organicznych (LZO/TVOC), formaldehydu i dwutlenku węgla. Wiele urządzeń prezentuje też temperaturę i wilgotność powietrza.
• Czujniki różnią się między sobą również sposobem zasilania i pojemnością baterii, wielkością, obecnością dodatkowych funkcji (np. łączność wi-fi, historia pomiarów) oraz ceną. Najtańsze urządzenia kosztują mniej niż 200 zł, najdroższe ponad 1000 zł.
• W tym artykule prezentujemy czujniki wewnętrzne, które nie są przystosowane do montażu na zewnątrz. Jednak w sprzedaży dostępne są też zewnętrzne czujniki smogu.

Spis treści Ranking domowych czujników jakości powietrza Mierniki jakości powietrza – domowe i zewnętrzne Co można mierzyć domowymi czujnikami jakości powietrza? Domowe czujniki jakości powietrza

Ranking domowych czujników jakości powietrza

Mierniki jakości powietrza – domowe i zewnętrzne

Mierniki do pomiarów wewnętrznych

Wewnętrzne czujniki jakości powietrza pozwalają sprawdzić poziom zanieczyszczeń wewnątrz budynku, który zawsze różni się od stężenia smogu na zewnątrz. Dostarczają zatem rzetelnej wiedzy o stanie powietrza, którym oddychamy w naszych domach, szkołach czy zakładach pracy. Nie należy montować ich poza budynkiem, ponieważ nie są dostosowane do panujących tam warunków atmosferycznych, tak więc mogłyby ulec uszkodzeniu np. np. na skutek kontaktu z deszczem. Ich możliwości oraz listę polecanych czujników smogu przedstawiamy w dalszej części artykułu.

Mierniki do pomiarów zewnętrznych

Poziom zanieczyszczeń na zewnątrz można kontrolować za pośrednictwem stron internetowych i aplikacji, które korzystają z pomiarów stacji GIOŚ oraz sieci czujników Airly, LookO2, Syngeos i Luftdaten.

Airly to spółka założona przez studentów AGH, która sprzedaje czujniki jakości powietrza głównie jednostkom samorządu terytorialnego i przedsiębiorstwom, podobnie jak Syngeos. LookO2 swoje mierniki smogu oferuje przede wszystkim osobom prywatnym, a najtańszy czujnik tej marki, mierzący poziom pyłów PM1, PM2,5 i PM10, można kupić za 689 zł.

Luftdaten to projekt społeczny zainicjowany w Niemczech, w ramach którego obywatele kontrolują stan powietrza sensorem zbudowanym samodzielnie ze specjalnie przygotowanego zestawu montażowego.  W Polsce Luftdaten obejmuje ponad 340 mierników, a zestaw do budowy miernika można kupić już za 50 euro, czyli około 235 zł.

Wszystkie sieci zapewniają dostęp do platform, na których prezentowane są dane z oferowanych sensorów.

Zobacz także: Zewnętrzne czujniki jakości powietrza – czyli jak monitorować smog?

Co można mierzyć domowymi czujnikami jakości powietrza?

PM10

Pył zawieszony PM10 złożony jest z cząsteczek o średnicy nie większej niż 10 μm. W Polsce normy dla niego ustalono na trzech poziomach:

• poziom dopuszczalny 50 µg/m³ (średnia dobowa),
• poziom informowania 200 µg/m³ (średnia dobowa),
• poziom alarmowy 300 µg/m³ (średnia dobowa).

Zgodnie z zaleceniami WHO dopuszczalne stężenie dobowe nie powinno być przekraczane przez więcej niż 35 dni w roku.

PM2.5

Pył zawieszony PM2,5 składa się z cząsteczek, których wielkość nie przekracza 2,5 μm. W krajach UE jego akceptowalny poziom wynosi 25 µg/m³.

O szkodliwości pyłów zawieszonych można przeczytać w artykule „Pyły zawieszone PM2,5 i PM10”

TVOC

Lotne związki organiczne (LZO) to grupa związków organicznych, które charakteryzują się m.in. tym, że łatwo zmieniają swój stan skupienia. 73% z TVOC uznawanych jest za rakotwórcze, a na liście wywoływanych przez nie problemów zdrowotnych znajdują się też choroby układu oddechowego, bóle głowy, nudności oraz podrażnienia skóry i oczu. Do LZO zaliczany jest benzen, którego dopuszczalne stężenie średnioroczne wynosi 5 µg/m³.

Formaldehyd

Aldehyd mrówkowy (E240, HCHO) to związek o udowodnionym działaniu rakotwórczym, wykorzystywany m.in. do produkcji odświeżaczy powietrza, płyt meblowych i lakierów do paznokci. Według zaleceń WHO poziom formaldehydu nie powinien przekraczać 0,05 ppm.

Temperatura

Optymalna temperatura w domu wynosi od 18 do 21 C.

Wilgotność

Prawidłowy poziom nawilżenia powietrza mieści się w granicach 40-60%. O konsekwencjach zbyt niskiej lub zbyt wysokiej wilgotności powietrza napisaliśmy w artykule „Wilgotność powietrza względna i bezwzględna – jaka ma być?”

Nasza rekomendacja!

Zalecamy wybór czujnika umożliwiającego pomiar pyłu zawieszonego PM2,5, gdyż jego stężenie możemy uznać za najważniejszy wyznacznik jakości powietrza. PM2,5 to główny składnik polskiego smogu, a zarazem jedno z największych zagrożeń obecnych w powietrzu.

Dzięki mikroskopijnym rozmiarom jego cząsteczki z łatwością przenikają do układu oddechowego i krwiobiegu, a następnie do wszystkich narządów wewnętrznych.

Wybierz oczyszczacz powietrza, który w trybie automatycznym opiera się właśnie na poziomie pyłu zawieszonego PM2,5.

Dobre rozwiązanie stanowi też sensor smogu wyposażony w czujnik wilgotności powietrza, ponieważ w sezonie grzewczym niedostateczne nawilżenie to drugi obok smogu powszechny problem z jakością powietrza wewnątrz budynków.

Domowe czujniki jakości powietrza

W poniższym zestawieniu czujniki jakości powietrza zostały uszeregowane w kolejności od najtańszego do najdroższego:

1. Webber SP75 – cena 149 zł
2. Xiaomi Smartmi PM2.5 Detector – cena 165 zł
3. IQSensor PM2.5 – cena 220 zł
4. Webber SP87 – niedostępny
5. Noklead A10 – cena 269 zł
6. Blebox Airsensor– cena 309 zł
7. Webber SP86 – cena 349 zł
8. Noklead stacja pogodowa A8 – cena 349 zł
9. FineAir Laserowy czujnik PM2.5 – niedostępny
10. Dienmern DM106A – cena 379 zł
11. Dienmern DM125 – cena 439 zł
12. EcoLife AirSensor – cena 499 zł
13. Dienmern DM502 – cena 469 zł
14. Kaiterra Laser Egg 2 – cena 599 zł
15. Monitor Jakości Powietrza SDL607 Aimotool – cena 600 zł
16. Ideal AS10 – cena 799 zł
17. Welltec AQ1 – cena 850 zł
18. Kaiterra Laser Egg 2+ – cena 859 zł
19. Domowa Stacja Jakości Powietrza Air Visual Node – cena 1169 zł
20. LIFAair LAM05 – cena 1399 zł
21. LIFAair LAM03W – niedostępny

Xiaomi Smartmi PM2.5 Detector

Czujnik PM2,5 Xiaomi SmartMi to jeden z najtańszych mierników pyłu zawieszonego PM2,5. Urządzenie pokazuje dokładne stężenie cząsteczek PM2,5, ale ma też wskaźnik kolorystyczny.

Nasze zastrzeżenia budzi algorytm wskaźnika kolorystycznego. 3 kolory wskazują tu bowiem na następujące stężenia pyłu:

• zielony – PM2,5 do 75 μg/m³,
• pomarańczowy – od 76 do 150 μg/m³,
• czerwony – powyżej 150 μg/m³.

Według europejskich norm stężenie PM2,5 nie powinno przekraczać 25 μg/m³. Przejście na 2 poziom wskaźnika dopiero wtedy, gdy poziom pyłu wynosi 300% normy może wprowadzać użytkowników w błąd.

Czujnik smogu Xiaomi Smartmi PM2.5 Detector ma wymiary 8,43 x 6,03 x 2,14, zatem jest bardzo mobilny.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Xiaomi Smartmi PM2.5 Detector
Cena	165 zł
Co mierzy	PM2,5
Pojemność baterii	950 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

Webber SP75

Jednym z najtańszych czujników smogu jest Webber SP75. Mimo niskiej ceny zapewnia on dość duże możliwości, ponieważ oprócz pyłu PM2,5 mierzy stężenie pyłów PM1 i PM10, a także temperaturę i wilgotność powietrza. Za pomocą sygnału bluetooth i odpowiedniej aplikacji urządzenie komunikuje się ze smartfonem. Dzięki temu użytkownik ma dostęp m.in. do wykresu zmian stężenia pyłu w swojej okolicy oraz prognozy pogody. Pomiar odbywa się przy użyciu czujnika laserowego.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Webber SP75
Cena	149 zł
Co mierzy	PM1 PM2,5 PM10 temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	b.d.
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

Webber SP87

Webber SP87 mierzy stężenie pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10. Prezentuje dokładne wyniki, a także wykorzystuje wskaźnik kolorystyczny. Algorytm tego drugiego jest jednak zbyt łagodny, ponieważ powietrze zostaje uznane za:

• czyste – gdy stężenia PM2,5 wynosi 0 do 30 μm/m³
• umiarkowane – przy stężeniu od 31 do 50 μm/m³,
• zanieczyszczone – dopiero po przekroczeniu 50 μm/m³.

Urządzenie ma wymiary 8 x 5 x 3 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Webber SP87
Cena	niedostępny
Co mierzy	PM2,5 PM10
Pojemność baterii	b.d.
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

IQSensor PM2,5

IQSensor PM2,5 to tani i dość prosty, ale precyzyjny czujnik pyłu zawieszonego PM2,5. Urządzenie informuje o jego stężeniu poprzez wskaźnik numeryczny oraz kolorystyczny. Wbudowana bateria umożliwia 4-6 godzin pracy bez potrzeby ładowania. Czujnik ma wymiary 5,7 x 5,7 x 3,6 cm, tak więc świetnie nadaje się do zabrania w podróż czy do pracy.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	IQSensor PM2,5
Cena	220 zł
Co mierzy	PM2,5
Pojemność baterii	1200 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	+/- 10%
Link do sklepu	Homespot.pl

Noklead A10

Noklead A10 to urządzenie monitorujące poziom pyłu zawieszonego PM2,5. Jego możliwości nie są zatem zbyt duże, ale idą w parze z niską ceną. Ponadto miernik Noklead A10 wyróżnia się niewielkimi rozmiarami, pozwalającymi na noszenie go w torebce, a także eleganckim wyglądem. Wyniki pomiarów prezentowane są cyfrowo oraz za pośrednictwem wskaźnika kolorystycznego, jednak ocena stopnia zagrożenia jest dosyć łagodna (poziom PM2,5 od 0 do 50 µg/m³ uznawany jest za niski, a od 51-100 µg/m³ za średni).

Miernik wykorzystuje akumulator o pojemności 450 mAh.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Noklead A10
Cena	269 zł
Co mierzy	PM2,5
Pojemność baterii	450 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	±15%/10 µg/m³
Link do sklepu	Ceneo.pl

Blebox Airsensor

Blebox Airsensor to czujnik z opcją montażu na ścianie, przystosowany do użytku zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku. Urządzenie mierzy stężenie pyłów zawieszonych PM1, PM2,5 i PM10. Wyniki można sprawdzać w aplikacji. Zasilanie odbywa się przez kabel USB. Wymiary czujnika wynoszą 7,1 x 7,1 x 2,7 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Blebox Airsensor
Cena	309 zł
Co mierzy	PM1 PM2,5 PM10
Pojemność baterii	brak baterii
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

FineAir Laserowy czujnik PM2.5

Czujnik jakości powietrza marki FineAir przeznaczony jest do pomiaru poziomu pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10. Stan powietrza prezentowany jest w jednostce µg/m³ oraz za pomocą emotikonek. Urządzenie zasilane jest akumulatorem, którego pojemność pozwala na czterogodzinną pracę. Jego wymiary wynoszą 5,5 x 5,5 x 2 cm, a waga 66 g, tak więc jest to jeden z najmniejszych sensorów pyłów zawieszonych dostępnych na polskim rynku.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	FineAir Laserowy czujnik PM2.5
Cena	niedostępny
Co mierzy	PM10 PM2,5
Pojemność baterii	500 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	±1µg/m³
Link do sklepu	Ceneo.pl

Noklead Stacja pogodowa A8

Stacja pogodowa A8 to produkt marki Noklead, który na bieżąco monitoruje stężenie pyłu PM2,5, a także poziom wilgotności i temperaturę. Urządzenie wyposażone zostało w czujnik laserowy oraz cyfrowy wyświetlacz LED z zegarem. Źródłem zasilania jest wbudowany akumulator. Czujnik ten ma niewielkie rozmiary (14,1 x 9,4 x 5,5 cm), dlatego bardzo dobrze sprawdzi się w podróży. Obecność pyłu sygnalizowana jest za pomocą kolorów oraz wartości liczbowych. Zielony kolor informuje o doskonałym lub dobrym stanie powietrza, natomiast czerwony wskazuje na obecność zanieczyszczeń. W zestawie znajdują się ładowarka i kabel zasilający.

Dla naszego zespołu Stacja pogodowa A8 to jeden z najlepszych laserowych czujników smogu . Dużym plusem jest wskaźnik wilgotności, która w okresie zimowym może stanowić większy problem niż smog.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Noklead Stacja pogodowa A8
Cena	349 zł
Co mierzy	PM2,5 temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	1000 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	PM2,5: ±15%, 10ug/m³wilgotność: ±5%RH
Link do sklepu	Ceneo.pl

Dienmern DM106A

Dienmern DM106A to propozycja skierowana do osób zainteresowanych kontrolą wielu parametrów powietrza. Ten przenośny czujnik smogu kontroluje poziom pyłów zawieszonych PM1, PM2,5 i PM10, a także LZO i aldehydu mrówkowego (HCHO). Dodatkowo wyposażono go w czujnik wilgotności powietrza oraz temperatury. W ocenie stopnia zagrożenia pomagają oznaczenia kolorystyczne mierzonych zanieczyszczeń i wskaźnik jakości powietrza AQI. Ponadto jeśli stężenie zanieczyszczeń jest zbyt wysokie, Dienmern DM106A informuje o tym sygnałem dźwiękowym.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Dienmern DM106A
Cena	379 zł
Co mierzy	PM1 PM2,5 PM10 TVOC (LZO) HCHO (formaldehyd) temperaturę wilgotność powietrza AQI (Indeks jakości powietrza)
Pojemność baterii	2200 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

Webber SP86

Czujnik smogu Webber SP86 mierzy stężenie pyłów zawieszonych frakcji PM2,5 i PM10, a także lotnych związków organicznych i formaldehydu. Dodatkowo w zależności od jakości powietrza zmienia się kolor wyświetlacza ekranu.  Urządzenie umożliwia dostęp do historii pomiarów.

Wymiary stacji wynoszą 15 x 7 x 4,3 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Webber SP86
Cena	349 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10 HCHO (formaldehyd) TVOC (LZO)
Pojemność baterii	b.d.
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

EcoLife AirSensor

Miernik jakości powietrza EcoLife AirSensor wyświetla stężenie pyłu zawieszonego PM2,5, a także pyłu PM10 oraz lotnych związków organicznych. Ponadto urządzenie ma wbudowane czujniki temperatury i ciśnienia, a co za tym idzie umożliwia kontrolowanie wszystkich istotnych parametrów powietrza. Z wynikami pomiarów można zapoznać się za pośrednictwem smartfona albo tabletu, dzięki łączności WiFi i dedykowanej aplikacji mobilnej. Biorąc pod uwagę szerokie możliwości, cenę EcoLife AirSensor możemy uznać za korzystną.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	EcoLife AirSensor
Cena	499 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10 LZO temperaturę wilgotność ciśnienie
Pojemność baterii	brak akumulatora
Dokładność pomiaru PM2,5	+/-15%
Link do sklepu	Ceneo.pl

Dienmern DM125

Kolejna propozycja firmy Dienmern to urządzenie umożliwiające monitorowanie stężenia pyłów PM1, PM2,5 i PM10 oraz lotnych związków organicznych, a także temperatury i wilgotności powietrza. Dienmern DM125 wykorzystuje laserowy czujnik pyłów oraz miernik na podczerwień CO2.

Sensor informuje o stanie powietrza poprzez wskaźniki numeryczne i kolorystyczne oraz za pośrednictwem wskaźnika AQI. Ponadto po przekroczeniu bezpiecznych poziomów wydawany jest sygnał dźwiękowy, co można jednak zablokować.

Użytkownik ma dostęp do historii pomiarów oraz do takich opcji jak zmiana jasności ekranu, jednostki temperatury czy ustawienie daty i godziny. Wymiary miernika to 15 × 7,4 × 8,2 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Dienmern DM125
Cena	439 zł
Co mierzy	PM1 PM2,5 PM10 CO2 temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	2000 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Allegro.pl

Dienmern DM502

Dienmern DM502 występuje w wielu sklepach pod opisowymi nazwami, np. jako czujnik smogu pyłomierz 8w1. Jest to urządzenie wielofunkcyjne, które mierzy stężenie pyłów PM1, PM2,5 i PM10, a także formaldehydu i lotnych związków organicznych. Dodatkowo prezentuje jakość powietrza w skali AQI oraz temperaturę i wilgotność.

Producent zastosował tutaj dokładny, laserowy sensor. Zalety stanowią też kolorowy wyświetlacz z regulacją koloru tła i jasności podświetlenia, historia pomiarów oraz bateria umożliwiająca kilkugodzinną pracę. Czujnik ma wymiary 15,5 x 8,7 x 3,5 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Dienmern DM502
Cena	469 zł
Co mierzy	PM1 PM2,5 PM10 TVOC (LZO) HCHO (formaldehyd) AQI temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	b.d.
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Allegro.pl

Monitor Jakości Powietrza SDL607 Aimotool

Monitor Jakości Powietrza SDL607 to laserowy czujnik smogu marki Aimotool, który wykrywa stężenie PM2.5 i PM10. Użytkownik może sam wybrać, czy miernik ma działać w czasie rzeczywistym, wyświetlając stale aktualny poziom zapylenia, czy wykonywać pomiary w odstępach pięciominutowych. Urządzenie jest małe – jego wymiary wynoszą 7,3 x 7, 3 x 2,2 cm, a waga 121 g. Moduł wi-fi zapewnia możliwość śledzenia wyników w aplikacji.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Aimotool Monitor Jakości Powietrza SDL607
Cena	600 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10
Pojemność baterii	1500 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	+/– 0.1 ug/m³
Link do sklepu	SRTech.pl

Welltec AQ1

Welltec AQ1 to urządzenie wyposażone w laserowy czujnik pyłu PM2,5 oraz mierniki lotnych związków organicznych, formaldehydu, temperatury i wilgotności. Wyniki pomiarów prezentowane są na kolorowym wyświetlaczu LCD, ale można się z nimi zapoznać także w aplikacji, która daje jednocześnie dostęp do historii pomiarów.

Sensor został wyposażony w baterię, która według producenta pozwala na 10 godzin pracy bez potrzeby ładowania. Wymiary urządzenia wynoszą 18,1 x 4,5 x 6,7 cm.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Welltec AQ1
Cena	850 zł
Co mierzy	PM2,5 HCHO (formaldehyd) TVOC (LZO) wilgotność temperaturę
Pojemność baterii	2500 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	+/-10%
Link do sklepu	Ceneo.pl

Kaiterra Laser Egg 2

Kolejna propozycja firmy Kaiterra to urządzenie, które mierzy stężenie pyłu PM2,5, a także poziom wilgotności powietrza i jego temperaturę. Cząsteczki pyłu obliczane są przy użyciu techniki laserowej. Czujnik jest kompatybilny z systemem Apple Home Ki i umożliwia porozumiewanie poprzez Siri. Podobnie jak w przypadku poprzedniego modelu marki Kaiterra interfejs dostępny jest w językach angielskim i chińskim, natomiast aplikacja także w języku polskim. Wymiary urządzenia wynoszą 10,6 x 8,8 cm, a waga 285 g.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Kaiterra Laser Egg 2
Cena	599 zł
Co mierzy	PM2,5 temperatura wilgotność
Pojemność baterii	2300 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	±10%
Link do sklepu	Ceneo.pl

Kaiterra Laser Egg 2+

Kolejna propozycja od firmy Kaiterra, udoskonalona wersja poprzedniego modelu Laser Egg 2. W tym modelu została dodana funkcja mierzenia Lotnych Związków Organicznych (LZO). Oprócz tego, sensor mierzy stężenie PM2,5, AQI wilgotność powietrza, temperaturę.

Czujnikiem można sterować z poziomu aplikacji Kaiterra oraz Apple Home Kit. Wymiary urządzenia wynoszą 10,6 x 8,8 cm, a waga 285 g.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Kaiterra Laser Egg 2+
Cena	859 zł
Co mierzy	PM2,5 LZO temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	2300 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	±10%
Link do sklepu	Ceneo.pl

Ideal AS10

 

Ideal AS10 jest tym samym czujnikiem smogu co EcoLife AirSensor, co widać już na pierwszy rzut oka. Jedyną zmianą jest tutaj logo producenta na obudowie. Jeśli chodzi o sposób działania, to nie wprowadzono żadnych zmian. Sensor mierzy stężenie pyłów frakcji PM2,5 i PM10, a także lotnych związków organicznych. Dodatkowo pozwala monitorować temperaturę, ciśnienie i wilgotność powietrza. Sterowanie jest możliwe przez aplikację.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Ideal AS10
Cena	799 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10 LZO temperaturę wilgotność ciśnienie
Pojemność baterii	brak akumulatora
Dokładność pomiaru PM2,5	b,d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

Domowa Stacja Jakości Powietrza Air Visual Node

Domowy czujnik jakości powietrza Air Visual Node kontroluje stężenie pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10 oraz CO₂, a także poziom wilgotności i temperaturę. Dokonuje pomiarów zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku. Wyniki podawane są w amerykańskiej skali AQI. Ponadto stacja prezentuje prognozę pogody i jakości powietrza na kolejne dni. Użytkownik ma dostęp do pomiarów i statystyk z całego świata. Urządzeniem można sterować za pomocą aplikacji. Interfejs dostępny jest wyłącznie w angielskiej wersji językowej.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	Air Visual Node Domowa Stacja Jakości Powietrza
Cena	1169 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10 CO2 temperaturę wilgotność
Pojemność baterii	1 850 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	brak danych
Link do sklepu	Ceneo.pl

LIFAair LAM05

Stacja pomiarowa LAM05 jest miernikiem jakości powietrza działającym niezależnie od oczyszczaczy powietrza LIFAair LA333 i LIFAair LA503, ale może z nimi współpracować. Mierzy stężenie PM2,5 czyli najgroźniejszego dla zdrowia składnika smogu, CO₂ i lotnych związków organicznych. Można nią sterować zdalnie, ponieważ poprzez wifi łączy się z aplikacją LIFAair.

Parametry techniczne

Marka i nazwa	LIFAair LAM05
Cena	1399 zł
Co mierzy	PM2,5 PM10 LZO
Pojemność baterii	5200 mAh
Dokładność pomiaru PM2,5	brak danych
Link do sklepu	Ceneo.pl

LIFAair LAM03W

Stacja pomiarowa LIFAair LAM03W sprzedawana jest wyłącznie oddzielnie, ale może pracować zarówno samodzielnie, jak i we współpracy z dowolnym oczyszczaczem powietrza LIFAair. Mierzy stężenie pyłu zawieszonego PM2,5 i CO2. Wyniki pomiarów można monitorować w aplikacji mobilnej. Dodatkowo znalazł się w niej czujnik ruchu.

Marka i nazwa	LIFAair LAM03W
Cena	niedostępny
Co mierzy	PM2,5 CO2
Pojemność baterii	b.d.
Dokładność pomiaru PM2,5	b.d.
Link do sklepu	Ceneo.pl

FAQ, czyli najczęstsze pytania o czujniki jakości powietrza

Zanieczyszczenia powietrza to nie tylko szkodliwe pyły zawieszone i spaliny, wydobywające się z kominów czy rur wydechowych. Równie groźne dla organizmu, jak i środowiska mogą być tzw. lotne związki organiczne.

Niebezpieczeństwo w tym przypadku wynika również z małej świadomości dot. powszechnego wykorzystywania szkodliwych substancji, m.in. w:

• farbach,
• klejach,
• rozpuszczalnikach,
• detergentach,
• innych produktach.

Czym dokładnie są lotne związki organiczne (LZO) i dlaczego należy na nie uważać?

Spis treści: 1. Czym są lotne związki organiczne (LZO)? 2. LZO a zdrowie – dlaczego należy uważać? 3. Lista lotnych związków organicznych 4. Metan vs niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) 5. Lotne związki organiczne w domu – jak się przed nimi chronić? 5.1. Czy oczyszczacz powietrza usuwa lotne związki organiczne (LZO)? 6. Jaki oczyszczacz powietrza wybrać? Ranking oczyszczaczy 7. Maski smogowe również pomocne 8. Charakterystyka lotnych związków organicznych 9. Źródła LZO w środowisku 9.1 Czynniki antropogeniczne 9.2 Czynniki naturalne 10. Dopuszczalne normy LZO

Czym są lotne związki organiczne (LZO)

Lotne związki organiczne, nazywane też często VOC (z ang. Volatile Organic Compounds) lub TVOC to duża grupa substancji organicznych, które jeśli znajdą się w powietrzu, wywołują szereg negatywnych skutków dla środowiska i ludzi. 

Słowo „lotny” zdradza łatwość ulatniania się i przechodzenia w stan gazowy. Z chemii organicznej wiemy zaś, iż „organiczny” sugeruje związki zawierające co najmniej jeden pierwiastek węgla i jeden lub większą ilość pierwiastków wodoru, halogenów, tlenu, siarki, fosforu, krzemu lub azotu.

LZO a zdrowie – dlaczego powinniśmy uważać?

Oczywiście nie wszystkie lotne związki organiczne mają działanie szkodliwe dla naszego zdrowia. Szacuje się jednak, że stanowią one 60% wszystkich substancji zanieczyszczających atmosferę, a 73% spośród nich znajduje się na liście związków rakotwórczych.

Poniższa tabela prezentuje najczęściej obserwowane negatywne objawy ekspozycji na szkodliwe lotne związki organiczne.

Zdrowotne skutki krótkotrwałej ekspozycji na LZO (kilka godzin do kilku dni)	Zdrowotne skutki długotrwałej ekspozycji na LZO (trwającej latami)
Podrażnienie śluzówek nosa, gardła i oczu	Rozwój nowotworów
Bóle głowy	Choroby nerek i wątroby
Nudności i wymioty	Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego
Zawroty głowy
Nasilenie objawów astmatycznych

Najgroźniejszym skutkiem długotrwałej ekspozycji na lotne związki organiczne jest rzecz jasna możliwość rozwoju komórek nowotworowych. Oprócz tego szkodliwość LZO wyraża się przede wszystkim w drażniącym działaniu dla śluzówek nosa, gardła, oczu i skóry.

Stąd też zaleca się szczególną ochronę osób z alergią. Kontakt z LZO może również skutkować bólami głowy, uczuciem nudności i zmęczenia. Długa ekspozycja może również prowadzić do zmian w układzie nerwowym.

Warto przy tym pamiętać, iż ze względu na dużą ilość różnorodnych związków zaliczanych do LZO (VOC), ciężko jest stworzyć jednolitą, konkretną listę wszystkich negatywnych skutków zdrowotnych. Niektóre związki, jak np. Toluen może prowadzić do uszkodzenia płodu w łonie matki. Z kolei ksyleny wywołują potencjalne problemy z sercem, nerkami czy wątrobą. Trichloroeten może zaś wywoływać mdłości i wymioty, a w ekstremalnych przypadkach prowadzić do śpiączki.

Zależność pomiędzy stężeniem związków organicznych w powietrzu wewnętrznym (TVOC – całkowita zawartość związków organicznych), a ich potencjalną szkodliwością dla zdrowia została ukazana w poniższej tabeli.

Jakość powietrza wewnętrznego – Lotne związki organiczne jako wskaźnik jakości powietrza wewnętrznego” – B. Zabiegała, Wydz. Chemiczny, Politechnika Gdańska.

Jakie są lotne związki organiczne? Lista lotnych związków organicznych (LZO)

Wśród najpopularniejszych typów VOC wytwarzanych przez człowieka znajdziemy m.in. węglowodory alifatyczne, alkeny, węglowodory aromatyczne, aldehydy, alkohole, etery, organiczne związki azotowe czy organiczne związki siarki. 

W produktach codziennego użytku znajdziemy je m.in w:

• farbach
• barwnikach
• klejach
• lakierach
• zmywaczach
• dezodorantach

Poniżej pełniejsze zestawienie najpopularniejszych LZO wraz z miejscami ich wykorzystywania.

Lista najpopularniejszych lotnych związków organicznych wraz z miejscami ich wykorzystywania

Formaldehyd

Niezwykle popularnym lotnym związkiem organicznym jest również formaldehyd. Wykorzystywany w niezliczonych gałęziach przemysłu, m.in. przy produkcji tuszów do rzęs, utwardzaczy i lakierów do paznokci, szamponów i odżywek, a także mydeł, dezodorantów, wosków samochodowych, lakierów przemysłowych, fornirów czy wypełniaczy szczepionek, jest substancją, którą niełatwo zastąpić. 

Więcej o formaldehydzie, jego występowaniu i szkodliwym wpływie na zdrowie przeczytacie w artykule: Formaldehyd – trujący mieszkanie domów i składnik smogu.

Benzopiren

Do grupy lotnych związków organicznych zaliczany jest również często benzopiren. Związek ten łączy bowiem w sobie 5 cząstek benzenu. Należy jednak powiedzieć, iż krążący w powietrzu benzopiren ma postać stałą, dlatego też za jego usuwanie odpowiedzialny jest filtr HEPA, a nie węglowy.

Warto wspomnieć również, iż Filtr HEPA to podstawowy element oczyszczania powietrza ze stałych cząstek zanieczyszczeń, tj. pyłów zawieszonych PM 2,5 i PM10, alergenów, wirusów i bakterii.

Metan vs niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO)

Wymienione w tabeli substancje tworzą listę niemetanowych lotnych związków organicznych. Oprócz niej są jednak takie substancje, jak metan, który powstaje w procesie beztlenowego rozkładu substratów organicznych. Klasyfikacja ta obowiązuje m.in. w ustawie o systemie zarządzania emisjami – ustawa z dnia 17 lipca 2009r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U.  Nr 130, poz. 1070, z późn. zm.).

Lotne związki organiczne w domu – jak się przed nimi chronić?

Czy oczyszczacze powietrza faktycznie usuwają lotne związki organiczne?

Zakup oczyszczacza powietrza jest jednym z najprostszych sposobów ochrony przed LZO w mieszkaniach. Niestety, jak pokazują nasze testy poszczególnych urządzeń, nie każdy oczyszczacz jest w stanie wykrywać, a co dopiero usuwać LZO. Modele wyposażone często w osobne czujniki gazów lub LZO, nie reagują właściwie na zmieniające się stężenia. Na co zatem zwracać uwagę szukając oczyszczacza, który poradzi sobie z LZO?

Co powinien mieć dobry oczyszczacz powietrza na LZO?

• Filtr węglowy – zbudowany z granulek węgla aktywnego, rozłożonych na całej szerokości filtra, tak by jak największą jego powierzchnią mieć kontakt z przepływającym powietrzem. 1 gram posiada 1500 m2 powierzchni aktywnej, jest w stanie adsorbować (pochłaniać) nieprzyjemne zapachy i szkodliwe substancje w formie lotnej. Przeczytaj więcej w artykule: Filtr węglowy – dlaczego jest potrzebny w oczyszczaczu powietrza?
• Wydajny silnik – odpowiednio mocny silnik, gwarantujący wystarczającą wydajność (m³/h) do posiadanej powierzchni to właściwie podstawa, niezależnie nie mówimy czy mówimy o usuwaniu roztoczy czy formaldehydu
• (niekoniecznie) Czujnik LZO/TVOC – na rynku znajdziemy oczyszczacze posiadające dedykowane czujniki LZO/TVOC. Niestety jak pokazują nasze testy z użyciem alkoholu (etanol) i detergentów (formaldehyd), wiele z tych czujników działa nie reaguje lub działa nielogicznie w obliczu zwiększających się stężeń szkodliwych gazów.
  Jeszcze trudniej znaleźć modele posiadające osobny wskaźnik poziomu lotnych związków organicznych (jak np. LIFAair czy Vestfrost), co pozwala przejrzyście zobaczyć, jak oczyszczacz interpretuje poszczególne poziomy zanieczyszczeń. Wiele modeli pozbawionych czujników będzie gwarantować taką samą ochronę przed LZO.

Jaki oczyszczacz powietrza na LZO? Ranking

Sprawdziliśmy jak kilka popularnych oczyszczaczy radzi sobie z wykrywaniem i pochłanianiem LZO. Do naszych testów używaliśmy: etanolu, acetonu oraz formaldehydu. Najlepsze wrażenie pozostawiły na nas oczyszczacze powietrza Vestfrost oraz Dyson. Nieco gorzej, choć wciąż bardzo dobrze wypadł Philips.

Czujniki zastosowane w w.w. markach płynnie reagowały na rosnący poziom zanieczyszczeń gazowych, co przekładało się też na zwiększenie obrotów w trybie automatycznym. Vestfrost i Dyson również najdłużej wskazywały alarmujący poziom LZO, co pokrywało się z odczytami z mierników zewnętrznych.

Gorzej poradził sobie Winix, który błyskawicznie wskazywał podwyższony poziom LZO, ale jeszcze szybciej przestawał je widzieć. Electrolux natomiast reagował jedynie w aplikacji mobilnej. Jednakże nie przekładało się to wcale na pracę trybu automatycznego.

Polecane modele do walki z LZO:

Wydajność oczyszczania: 350 m³/h
Czujniki: Kurzu, TVOC, światła
Cena i żywotność filtrów: Zintegrowany filtr HEPA H13, węglowy, wstępny. Cena: 279 zł. Żywotność: 18 mies.

Vestfrost VP-A1Z40WH to oczyszczacz posiadający sporo wad, ale też wiele zalet. Na szczególne wyróżnienie zasługuje cyfrowy wskaźnik lotnych związków organicznych, który działa naprawdę nieźle. Reaguje on na rosnący poziom LZO/TVOC niezależnie od aktualnych stężeń zanieczyszczeń pyłowych. Poziom LZO pokazywany jest za pomocą dokładnych wartości liczbowych ppb. Co ciekawe, po przekroczeniu poziomu 1000, urządzenie dalej rejestruje stężenie, wyświetlając je w notacji wykładniczej.

[AKTUALIZACJA 05.01.2022] – Z początku zauważyliśmy pewne nieprawidłowości w działaniu czujnika LZO, który działał jedynie przy wyświetlaczu ustawionym w tryb informacji o LZO/TVOC. Zgłosił się jednak do nas oficjalny dystrybutor oczyszczaczy Vestfrost, który zaproponował szybką wymianę oprogramowania, co rozwiązało problem. Słowa uznania!

Wadą może być nieco pobłażliwe podejście do smogu. Vestfrost za poprawne uznaje powietrze, które przekracza normy jakości. Z drugiej strony cicha praca i niezła wydajność sprawiają, że do codziennych potrzeb oczyszczacz ten jest absolutnie wystarczający.

Wydajność oczyszczania: 244 m³/h
Czujniki: pyłów, TVOC, formaldehydu, NO2
Cena i żywotność filtrów: HEPA H13, węglowy, wstępny, fotokatalityczny (nie podlega wymianie) Cena ok. 397 zł, żywotność 6 mies.

Jedyny model w zestawieniu, który posiada osobny czujnik formaldehydu. Oprócz tego otrzymujemy naprawdę dobrze działający czujnik LZO oraz czujnik NO2 (dwutlenku azotu). Dyson informuje o poziomie zanieczyszczeń gazowych w skali od 1 do 9. Nie jest to więc tak dokładne i oczywiste jak w przypadku Vestfrosta, gdzie poziom LZO wskazywanych jest za pomocą liczby cząsteczek ppb. Wskazania jednak rosną i spadają analogicznie do stężeń sygnalizowanych przez zewnętrzne mierniki.

Niestety główną wadą Dysona jest jego niezmiernie wysoka cena, zwłaszcza w stosunku do realnej wydajności oczyszczania. Większość powietrza, które przepływa przez głowicę Dysona jest jedynie przepuszczana. Dlatego też CADR szacujemy w tym przypadku na ok. 240 m³/h. Drogie są także filtry wymienne. I choć rozumiemy pozycjonowanie się Dysona w segmencie oczyszczaczy premium, uważamy, że czyste powietrze nie powinno być premium.

Wydajność oczyszczania: 610 m³/h
Czujniki: pyłów, TVOC,
Cena i żywotność filtrów: zintegrowany filtr HEPA H13, węglowy, wstępny. Cena ok. 339 zł. Żywotność do 36 mies.

Pozytywne zaskoczenie naszego testu. O ile oczyszczacze powietrza marki Philips beznadziejnie reagują np. na unoszący się w powietrzu etanol, o tyle błyskawicznie wykrywały i długo utrzymywały alarmujące wskazania dot. acetonu i formaldehydu. Wciąż jednak Philips AC3858/51 / AC3854/50 jest bardzo drogim oczyszczaczem powietrza o przeciętnym trybie automatycznym i głośnej pracy w wyższych prędkościach.

Wydajność oczyszczania: 450 m³/h
Czujniki: PM2,5, TVOC, CO2
Cena i żywotność filtrów: HEPA H13, węglowy, wstępny. Cena: b.d. Żywotność filtra HEPA: 3 lata, żywotność filtra węglowego: Aż 10 lat (!)

Oczyszczacze powietrza LIFAair wyróżniają się pod względem jakości wykonania i ilości parametrów, które pozwalają kontrolować. Model LIFAair LA503 posiada czujnik LZO, który dobrze odczytuje stężenie zanieczyszczeń. Urządzenie również sprawnie je usuwa. Dodatkowo, pomimo sporej wydajności oczyszczania, oczyszczacz LIFAair jest jednym z cichszych urządzeń na rynku (19-50 dB). Niestety, ogromnym minusem fińskich urządzeń jest zaporowa cena oczyszczaczy, jak i filtrów.

Wydajność oczyszczania: 620 m³/h
Czujniki: PM2,5, TVOC, światła, temperatury, wilgotności
Cena i żywotność filtrów: HEPA E11 lub E12, węglowy oraz wstępny, sprzedawane w różnych zestawach od 399 zł, żywotność 12 mies.

Oczyszczacz powietrza Electrolux posiada bardzo dużą wydajność oczyszczania, która predestynuje sprzęt do pracy na powierzchni nawet 70-75 m². Zaletą Electroluxa jest dość dokładna analiza jakości powietrza w pomieszczeniu. Niestety sprzęt ten nie jest pozbawiony wad, do których zaliczyć musimy choćby pobłażliwy system kolorystycznej oceny jakości i naprawdę kosztowną eksploatację (drogie filtry). O ile pobłażliwość interpretacji możemy pominąć, bo urządzenie nadrabia to dużą wydajnością, o tyle drugi z aspektów odczujemy w portfelu.

Maski smogowe również pomocne

Maska antysmogowa również zatrzyma wiele szkodliwych substancji gazowych, jak i stałych, pod warunkiem że wyposażona jest w odpowiedni zestaw filtrów: HEPA + węglowy. W zależności od producenta, możemy spotkać oznaczenia: filtr FFP3, N99 i inne.

Charakterystyka lotnych związków organicznych

Jak dotąd nie powstała jedna, oficjalna definicja lotnych związków organicznych. Lata badań pozwoliły jednak znaleźć wspólne cechy dla tych substancji.

LZO wykazują następujące właściwości:

• z łatwością przechodzą w postać pary lub gazu
• charakteryzują się wysoką prężnością par (wg WHO większą niż 10-1 w temp. 25 °C) i niską rozpuszczalnością w wodzie
• ich temperatura wrzenia mieści się w zakresie: 50-250 °C (pomiar w warunkach ciśnienia normalnego 101,3 kPa).

Źródła LZO w środowisku

Często są one ubocznymi produktami w procesach przemysłowych. Wielokrotnie są również wydzielane wskutek reakcji chemicznych z udziałem łatwo parujących substancji (z ang. VCP – volatile chemical products). Dużą cegłę w ich emisji dokłada również transport – LZO powstają także w wyniku spalania paliwa samochodowego. Ze względu na źródło ich emisji, VOC dzielimy na antropogeniczne i naturalne.

Antropogeniczne

Według Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) głównymi źródłami antropogenicznych lotnych związków organicznych w 2010 roku były w Polsce następujące sektory:

• Rozpuszczalniki i inne produkty
• Transport
• procesy spalania poza przemysłem w sektorze komunalno-bytowym
• procesy produkcyjne
• wydobycie i dystrybucja paliw kopalnych 
• inne pojazdy i urządzenia, w tym koleje, żegluga, transport powietrzny
• procesy spalania w sektorze produkcji i transformacji energii
• procesy spalania w przemyśle

Naturalne

W środowisku zachodzi również wiele naturalnych procesów, które przyczyniają się do uwalniania LZO. Mogą być to pożary lasów, wybuchy wulkanów i gejzerów, jak również procesy asymilacyjne czy   wegetacyjne niektórych organizmów.

Dopuszczalne normy LZO

Na ten moment nie ma oficjalnych norm określających dopuszczalne stężenie LZO w budynkach. Według ogólnych zaleceń całkowite stężenie TVOC powinno mieścić w zakresie 0,2-0,3 mg/m3. Wartości 1-3 mg/m3 mogą występować chwilowo i nie powinny się powtarzać. 

Dopuszczalne stężenia LZO w farbach, bejcach, klejach, kitach szpachlowych i innych substancjach określa rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 8 sierpnia 2016 r.w sprawie ograniczenia emisji lotnych związków organicznych zawartych w niektórych farbach i lakierach przeznaczonych do malowania budynków i ich elementów wykończeniowych, wyposażeniowych oraz związanych z budynkami i tymi elementami konstrukcji oraz w mieszaninach do odnawiania pojazdów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1353). 

Poniższe tabele przedstawiają dopuszczalne wartości maksymalne LZO dla różnych typów produktów.

Ważne! Informacja o zawartości poszczególnych lotnych związków organicznych powinna zostać umieszczona przez producenta na opakowaniu danego produktu.

Uwalniane z dywanów, wykładzin, płyt meblowych, farb, klejów, wosków czy rozpuszczalników lotne związki organiczne mogą krążyć w naszych mieszkaniach przez kilkanaście czy kilkadziesiąt lat. Dlatego ważny jest świadomy wybór produktów, którymi się otaczamy.

Eksperci RO polecają: Wybierając farby w sklepie, sprawdźmy na etykiecie poziom zawartości LZO. W miarę możliwości wybierajmy produkty oparte na wodzie zamiast na rozpuszczalnikach. Unikajmy również tanich płyt laminowanych (źródło formaldehydu). W miarę możliwości aerozolowe produkty zamieniajmy na te w formie żelu czy sztyftu.

Maciej Kluba

Badania przeprowadzone w Londynie wykazały, że dzieci dowożone do szkoły samochodem wdychają znacznie więcej szkodliwych substancji niż rówieśnicy docierający do niej pieszo lub na rowerze. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że tak samo dzieje się w innych dużych miastach, np. w Warszawie. Dobrą informacją jest to, że zanieczyszczenia obecne w aucie można usunąć za pomocą samochodowego oczyszczacza powietrza, którego sposób działania jest podobny jak w przypadku urządzeń przeznaczonych do użytku domowego.

Continue Reading

Nasz ekspercki ranking klimatyzatorów przenośnych uwzględnia tylko jeden typ klimatyzatorów:

✅ klimatyzatory przenośne monoblok (z rurą) – TOP 15 klimatyzatorów.

---

Nasz ranking nie zawiera:

❌ klimatyzatorów typu split (wymagających specjalistycznego montażu) – zapraszamy na ranking klimatyzatorów typu split w serwisie Nachłodno.pl (kliknij),

❌ klimatyzerów / klimatorów („klimatyzatorów bez rury”), czyli wentylatorów ewaporacyjne za 50-600 zł, które nie obniżają temperatury – sprawdź dlaczego: Klimator – hit czy kit? (kliknij).

---

Continue Reading